ΕΡΝΤΟΓΑΝ: «Η ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΙΚΗ ΜΑΣ ΥΠΟΘΕΣΗ» — ΤΙ ΣΥΝΕΒΗ ΟΜΩΣ ΣΤΗ ΡΟΔΟΠΗ ΤΟ 2023;

Το μήνυμα του Προέδρου της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, από τη Νέα Υόρκη ότι «δεν ασχολούμαστε με την εσωτερική πολιτική της Ελλάδας και οι σχέσεις των δύο χωρών δεν πρέπει να γίνονται αντικείμενο εκλογικής εκμετάλλευσης» είναι απολύτως σαφές από διπλωματικής άποψης. Η δήλωση αυτή, ωστόσο, επαναφέρει στο προσκήνιο τις σοβαρές καταγγελίες περί παρέμβασης του Τουρκικού Προξενείου Κομοτηνής υπέρ συγκεκριμένων υποψηφίων στις ελληνικές εκλογές του 2023, καθώς και όσα συνέβησαν στη Ροδόπη κατά την προεκλογική περίοδο.

Ο Πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων στο «Σπίτι της Τουρκίας» στη Νέα Υόρκη, όπου βρέθηκε με αφορμή την 81η Γενική Συνέλευση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, προέβη σε ιδιαίτερα αξιοσημείωτες δηλώσεις για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

«Δεν έχουμε ούτως ή άλλως καμία πρόθεση να ασχοληθούμε με την εσωτερική πολιτική της Ελλάδας ή άλλων γειτονικών χωρών», δήλωσε ο Ερντογάν, υπογραμμίζοντας ότι οι εκλογές στην Ελλάδα και οι αλλαγές στην κυβέρνηση ή στην αντιπολίτευση δεν αποτελούν υπόθεση της Τουρκίας.

Τα λόγια αυτά διατυπώνουν μια σαφή αρχή: η Τουρκία δεν πρέπει να εμπλέκεται στις εσωτερικές πολιτικές και εκλογικές διαδικασίες της Ελλάδας.

Ακριβώς σε αυτό το σημείο, όμως, επανέρχεται ένα σημαντικό ερώτημα, βαθιά χαραγμένο στη μνήμη όσων έζησαν τις εκλογές του 2023 στη Θράκη:

ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2023: ΣΤΟ ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΣΥΖΗΤΗΣΗΣ ΤΟ ΤΟΥΡΚΙΚΟ ΠΡΟΞΕΝΕΙΟ

Μετά τις βουλευτικές εκλογές της 21ης Μαΐου 2023, η Ροδόπη βρέθηκε στο επίκεντρο μιας από τις σημαντικότερες πολιτικές αντιπαραθέσεις στην Ελλάδα.

Ενώ η Νέα Δημοκρατία αναδείχθηκε πρώτο κόμμα πανελλαδικά με μεγάλη διαφορά, στη Ροδόπη την πρώτη θέση κατέλαβε ο ΣΥΡΙΖΑ. Παράλληλα, ο Οζγκιούρ Φερχάτ εξελέγη βουλευτής με υψηλό αριθμό ψήφων.

Στη βάση της αντιπαράθεσης, ωστόσο, δεν βρισκόταν μόνο το εκλογικό αποτέλεσμα.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, σε δηλώσεις του μετά τις εκλογές, υποστήριξε ότι υπήρξε «απροκάλυπτη παρέμβαση» του Τουρκικού Προξενείου Κομοτηνής υπέρ συγκεκριμένου υποψηφίου στη Ροδόπη. Από τις δηλώσεις του προέκυπτε ξεκάθαρα ότι ο υποψήφιος στον οποίο αναφερόταν ήταν ο εκλεγείς με τον ΣΥΡΙΖΑ Οζγκιούρ Φερχάτ. Ο τότε πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας δήλωσε χαρακτηριστικά: «Στη Ροδόπη υπήρξε πράγματι απροκάλυπτη παρέμβαση του Τουρκικού Προξενείου υπέρ συγκεκριμένου υποψηφίου. Αυτό αποτελεί πρόβλημα», υποστηρίζοντας παράλληλα ότι δεν είναι αποδεκτή η παρέμβαση μιας ξένης χώρας υπέρ συγκεκριμένων υποψηφίων στην Ελλάδα. Οι δηλώσεις αυτές δημοσιεύθηκαν στις 3 Ιουνίου 2023 από την ΕΡΤ, το Πρώτο Θέμα, τον ΣΚΑΪ και το CNN Greece.

Η πλευρά της Νέας Δημοκρατίας υποστήριξε επίσης ότι ο τότε πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, Αλέξης Τσίπρας, είχε ενημερωθεί πριν από τις εκλογές μέσω επίσημων υπηρεσιακών διαύλων για το συγκεκριμένο ζήτημα. Σε δηλώσεις του στις 11 Ιουνίου 2023, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε ότι ο Αλέξης Τσίπρας είχε ενημερωθεί «υπηρεσιακά» για τις δραστηριότητες του Τουρκικού Προξενείου και κατονόμασε ως τα δύο εμπλεκόμενα πρόσωπα τον Οζγκιούρ Φερχάτ και τον Χουσεΐν Ζεϊμπέκ. Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Μητσοτάκης, στον Αλέξη Τσίπρα είχε μεταφερθεί η πληροφορία ότι το Τουρκικό Προξενείο διεξήγαγε στην πράξη προεκλογική εκστρατεία υπέρ των δύο συγκεκριμένων υποψηφίων του ΣΥΡΙΖΑ. Την ίδια περίοδο, η ΕΡΤ μετέδωσε επίσης ότι, σύμφωνα με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, ο Αλέξης Τσίπρας είχε ενημερωθεί για τη δραστηριοποίηση του Τουρκικού Προξενείου υπέρ δύο υποψηφίων του ΣΥΡΙΖΑ.

Δεν επρόκειτο για συνηθισμένους πολιτικούς ισχυρισμούς. Επρόκειτο για εξαιρετικά σοβαρές καταγγελίες περί εξωτερικής παρέμβασης, οι οποίες διατυπώθηκαν δημόσια από τον τότε πρωθυπουργό της Ελλάδας και παρουσιάστηκαν ως βασισμένες σε πληροφορίες της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών.

Επιπλέον, η πολιτική κινητικότητα που καταγράφηκε στη Θράκη κατά την προεκλογική περίοδο του 2023 δεν περιορίστηκε μόνο στις δηλώσεις που έγιναν στην Αθήνα.

Η έντονη κινητοποίηση γύρω από συγκεκριμένους υποψηφίους, η στάση ορισμένων τοπικών κύκλων επιρροής στο εσωτερικό της μειονότητας και η σαφώς ευνοϊκή γραμμή ορισμένων τουρκόφωνων μέσων ενημέρωσης υπέρ συγκεκριμένων υποψηφίων διαμόρφωσαν ένα προεκλογικό κλίμα το οποίο παρακολουθήθηκε στενά από την τοπική κοινωνία.

Για τον λόγο αυτό, κατά την αξιολόγηση των σημερινών δηλώσεων του Ερντογάν δεν είναι δυνατόν να παραβλεφθούν όσα συνέβησαν το 2023.

ΟΙ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΕΡΝΤΟΓΑΝ ΘΕΤΟΥΝ ΚΑΙ ΕΝΑ ΕΡΩΤΗΜΑ

Ο Ερντογάν δηλώνει σήμερα ξεκάθαρα:

Εάν αυτή είναι η επίσημη κρατική πολιτική της Τουρκικής Δημοκρατίας απέναντι στην Ελλάδα, τότε είναι αυτονόητο ότι η ίδια αρχή πρέπει να ισχύει και για τις διπλωματικές αντιπροσωπείες της Τουρκίας στην Ελλάδα.

Συνεπώς, το ζήτημα δεν είναι να επικροτήσει ή να επικρίνει κάποιος τις σημερινές δηλώσεις του Ερντογάν. Το ζήτημα είναι να διερευνηθεί εάν υπάρχει συνέπεια ανάμεσα στη διακηρυγμένη αρχή και στις πρακτικές που, σύμφωνα με τις καταγγελίες, αποτυπώθηκαν στο πεδίο κατά το παρελθόν.

Ήταν πράγματι αβάσιμες οι καταγγελίες ότι κατά την προεκλογική περίοδο του 2023 στη Ροδόπη υποστηρίχθηκαν συγκεκριμένοι υποψήφιοι;

Εάν ήταν αβάσιμες, τότε γιατί διατυπώθηκαν δημόσια από τον πρωθυπουργό της Ελλάδας τόσο σοβαρές καταγγελίες, οι οποίες παρουσιάστηκαν ως βασισμένες σε πληροφορίες της ΕΥΠ;

Εάν, αντίθετα, οι καταγγελίες αυτές είχαν πραγματική βάση, τότε προκύπτει ένα άλλο ερώτημα:

ΤΟ ΚΑΛΕΣΜΑ «ΠΕΙΣΜΑΤΙΚΑ ΚΟΚΚΙΝΟ» ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ

Οι εξελίξεις που προκάλεσαν αντιδράσεις κατά τις εκλογές του 2023 δεν περιορίστηκαν μόνο στις καταγγελίες που αφορούσαν το Τουρκικό Προξενείο Κομοτηνής.

Ιδιαίτερη προσοχή προκάλεσαν και τα μηνύματα που διατυπώθηκαν από τον χώρο του Συλλόγου Αλληλεγγύης Τούρκων Δυτικής Θράκης, ο οποίος δραστηριοποιείται στην Τουρκία, σχετικά με τις εκλογές στην Ελλάδα.

Το σύνθημα «Ούτε πράσινο ούτε μπλε, πεισματικά κόκκινο», το οποίο χρησιμοποίησε ο τότε πρόεδρος του συλλόγου Χασάν Κιουτσούκ, εκλήφθηκε κατά την προεκλογική περίοδο ως ένα σαφές πολιτικό μήνυμα προς τους ψηφοφόρους της μειονότητας.

Το γεγονός ότι το σύνθημα αυτό παρέπεμπε στο χρώμα του ΣΥΡΙΖΑ και συνέπεσε χρονικά με την εκλογική κινητοποίηση γύρω από συγκεκριμένους υποψηφίους στη Ροδόπη και στην Ξάνθη ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τη σχετική αντιπαράθεση.

Η δημόσια τοποθέτηση ενός συλλόγου και η δραστηριότητα μιας κρατικής διπλωματικής αντιπροσωπείας προφανώς δεν μπορούν να αξιολογηθούν νομικά με τα ίδια κριτήρια.

Υπό το πρίσμα, όμως, της αρχής που διατύπωσε σήμερα ο Ερντογάν, το πολιτικό ερώτημα παραμένει το ίδιο:

Η ΘΕΣΗ ΤΣΙΠΡΑ «ΜΗΝ ΕΜΠΛΕΚΕΤΕ ΤΗ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ» ΔΕΝ ΑΠΑΝΤΑ ΣΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Στην άλλη πλευρά της αντιπαράθεσης βρισκόταν ο τότε πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, Αλέξης Τσίπρας.

Ο Αλέξης Τσίπρας αντέδρασε στην επιλογή της Νέας Δημοκρατίας να τοποθετήσει το ζήτημα της μειονότητας στο επίκεντρο της προεκλογικής αντιπαράθεσης, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια τακτική θα μπορούσε να οδηγήσει σε επικίνδυνη πόλωση.

Υπήρχε, όμως, ένα ακόμη ζήτημα που απαιτούσε απάντηση.

Ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ υπέστη βαριά εκλογική ήττα σε πανελλαδικό επίπεδο, στη Ροδόπη αναδείχθηκε πρώτο κόμμα. Παράλληλα, η κυβερνητική πλευρά δήλωσε δημόσια ότι ο Αλέξης Τσίπρας είχε ενημερωθεί από την ΕΥΠ, πριν από τις εκλογές, για καταγγελίες σύμφωνα με τις οποίες το Τουρκικό Προξενείο δραστηριοποιούνταν υπέρ των υποψηφίων του κόμματός του στην περιοχή.

Συνεπώς, η επίκληση και μόνο της ανάγκης να «μην εμπλέκεται η μειονότητα στην προεκλογική αντιπαράθεση» δεν αποτελούσε απάντηση στην ουσία της καταγγελίας περί εξωτερικής παρέμβασης.

Η ελεύθερη πολιτική επιλογή των πολιτών της μειονότητας και το ερώτημα εάν οι διπλωματικοί μηχανισμοί ενός ξένου κράτους παρενέβησαν στις εκλογές αποτελούν δύο εντελώς διαφορετικά ζητήματα.

Το πρώτο αποτελεί αδιαμφισβήτητο δημοκρατικό δικαίωμα.

Το δεύτερο, εφόσον αποδειχθεί αληθές, συνιστά σοβαρό ζήτημα παρέμβασης στη δημοκρατική διαδικασία.

Επομένως, το ουσιαστικό ερώτημα της αντιπαράθεσης του 2023 δεν ήταν γιατί η μειονότητα ψήφισε ένα συγκεκριμένο κόμμα, αλλά εάν υπήρξε συστηματική εξωτερική παρέμβαση στη διαδικασία διαμόρφωσης αυτής της επιλογής.

ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΥΖΗΤΗΘΕΙ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΟΠΙΚΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΕΠΙΡΡΟΗΣ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΑΣ

Για την αποτίμηση των εκλογών του 2023 δεν αρκεί να εξεταστεί μόνο η διακρατική διάσταση.

Η στάση τοπικών παραγόντων, κύκλων επιρροής και ορισμένων μέσων ενημέρωσης, που δραστηριοποιήθηκαν κατά την προεκλογική περίοδο προς την κατεύθυνση της υποστήριξης συγκεκριμένων υποψηφίων, αποτέλεσε επίσης μια πραγματικότητα την οποία παρακολούθησε στενά η τοπική κοινή γνώμη.

Στο σημείο αυτό, η σημερινή δήλωση του Ερντογάν θέτει ένα σημαντικό ερώτημα και για τους τοπικούς κύκλους που συνδέονται με την Τουρκία ή έχουν ως σημείο αναφοράς την πολιτική της γραμμή.

Εάν ο Πρόεδρος της Τουρκίας δηλώνει ξεκάθαρα ότι οι εκλογές και οι πολιτικές αλλαγές στην Ελλάδα δεν αποτελούν υπόθεση της Τουρκίας, τότε με ποια πολιτική αιτιολογία μπορούν τοπικοί παράγοντες στο εσωτερικό της μειονότητας να παρουσιάζουν στους ψηφοφόρους λίστες με «υποστηριζόμενους» και «μη υποστηριζόμενους» υποψηφίους;

Η δημοκρατική εκπροσώπηση της μειονοτικής κοινωνίας δεν μπορεί να ταυτίζεται με μια πολιτική δομή που καθοδηγείται από ένα και μοναδικό κέντρο.

Οι ψηφοφόροι της μειονότητας στη Ροδόπη και στην Ξάνθη μπορούν να έχουν διαφορετικές πολιτικές απόψεις και να υποστηρίζουν διαφορετικά κόμματα και διαφορετικούς υποψηφίους. Αυτός ο πλουραλισμός δεν αποδυναμώνει τη μειονότητα. Αντιθέτως, ενισχύει τη δημοκρατική εκπροσώπησή της.

ΤΟ ΚΥΡΙΟ ΖΗΤΗΜΑ: Η ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΒΟΥΛΗΣΗ ΤΩΝ ΨΗΦΟΦΟΡΩΝ ΤΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΑΣ

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα που πρέπει να εξαχθεί από τις εκλογές του 2023.

Η πολιτική βούληση της μειονότητας στη Θράκη δεν πρέπει να μετατρέπεται σε πεδίο καθοδήγησης κανενός εξωτερικού κέντρου.

Αποστολή των προξενείων είναι η άσκηση διπλωματικών και προξενικών καθηκόντων και όχι ο καθορισμός των υποψηφίων που πρέπει να υποστηριχθούν στις εκλογές της Ελλάδας.

Οι προσπάθειες οργανώσεων που δραστηριοποιούνται στην Τουρκία να υποδείξουν στους ψηφοφόρους της μειονότητας, οι οποίοι είναι Έλληνες πολίτες, ποιο κόμμα ή ποιον υποψήφιο πρέπει να ψηφίσουν δεν συμβιβάζονται με τη σημερινή θέση του Ερντογάν ότι «η εσωτερική πολιτική της Ελλάδας δεν είναι δική μας υπόθεση».

Αντίστοιχα, η δημιουργία ενός μηχανισμού πολιτικής κηδεμονίας πάνω στην ελεύθερη βούληση των ψηφοφόρων από παράγοντες που διαθέτουν θρησκευτική, κοινωνική ή μιντιακή επιρροή στο εσωτερικό της μειονότητας δεν συνάδει με την αρχή της πλουραλιστικής δημοκρατικής εκπροσώπησης.

Το δημοκρατικό δικαίωμα των ψηφοφόρων της μειονότητας είναι εξαιρετικά απλό:

Η ΔΗΛΩΣΗ ΕΡΝΤΟΓΑΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΠΛΕΟΝ ΕΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ

Για τον λόγο αυτό, η δήλωση του Ερντογάν στη Νέα Υόρκη δεν αποτελεί μια απάντηση που βάζει τέλος σε όλες τις συζητήσεις του παρελθόντος. Αντιθέτως, καθιερώνει ένα σαφές κριτήριο για το μέλλον.

Ο Πρόεδρος της Τουρκίας δηλώνει:

Επομένως, όσα επιβάλλει η συγκεκριμένη αρχή είναι επίσης ξεκάθαρα.

Οι εκλογές στην Ελλάδα δεν πρέπει να αποτελούν πεδίο πολιτικής δραστηριότητας καμίας τουρκικής διπλωματικής αντιπροσωπείας. Δεν πρέπει να διεξάγονται από οργανώσεις στην Τουρκία εκστρατείες που υποδεικνύουν στους ψηφοφόρους στην Ελλάδα συγκεκριμένο κόμμα ή υποψήφιο. Παράλληλα, πρέπει να γίνεται σεβαστός ο πολιτικός πλουραλισμός στο εσωτερικό της μειονότητας στη Θράκη.

Μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας υπάρχουν σοβαρά ζητήματα που πρέπει να επιλυθούν. Ο δρόμος για την επίλυσή τους δεν περνά μέσα από τη δημιουργία αντιπαραθέσεων και καταγγελιών περί εκλογικών παρεμβάσεων, αλλά μέσα από τη διατήρηση ανοικτών των διαύλων του διακρατικού διαλόγου και της διπλωματίας.

Μετά τις αντιπαραθέσεις που άφησαν πίσω τους οι εκλογές του 2023 στη Ροδόπη, οι σημερινές δηλώσεις του Ερντογάν θέτουν μια ξεκάθαρη πολιτική δοκιμασία για την επόμενη περίοδο: