TRAKYA'DAKİ AZINLIK BM GÜNDEMİNDE: YUNANİSTAN 2026 VERİLERİNİ VE YASAL DÜZENLEMELERİ AÇIKLADI

Yunanistan, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi’nin 62. oturumu kapsamında Trakya’daki azınlığın statüsü, nüfusu, eğitim kurumları, dini özgürlükleri ve siyasi temsiline ilişkin kapsamlı veriler sundu. Atina’nın resmi yanıtında özellikle azınlık nüfusunun 1923’ten bu yana gösterdiği değişim, bölgede faaliyet gösteren dini ve eğitim kurumlarının sayısı ile son yıllarda yapılan yasal düzenlemeler dikkat çekti.

Yunanistan’ın Cenevre’deki Daimi Temsilciliği, Avrupa Batı Trakya Türk Federasyonu’nun (ABTTF) yazılı açıklamasında dile getirilen hususlara bir “Sözlü Nota” (Note Verbale) ile yanıt verdi. Yunan tarafı, açıklamasında Lozan Antlaşması’ndan günümüze uzanan hukuki çerçevenin yanı sıra 2026 yılı itibarıyla bölgede geçerli olan uygulamalara ilişkin rakamları da paylaştı.

ATİNA: “1923’TE 80 BİN OLAN AZINLIK NÜFUSU BUGÜN 120 BİNİ AŞTI”

Yunanistan, Lozan Barış Antlaşması’na atıfta bulunarak Trakya’da hukuken tanınan azınlığın “Müslüman azınlık” olduğunu, antlaşmada azınlığın etnik kimliğine ilişkin bir tanımlama bulunmadığını belirtti.

Resmi yanıtta azınlığın Türk, Pomak ve Roman kökenli, Sünni ve Alevi vatandaşlardan oluştuğu ifade edilirken, nüfusa ilişkin verilen rakamlar da dikkat çekti. Buna göre, 1923 yılında yaklaşık 80 bin olduğu belirtilen Müslüman azınlık nüfusunun bugün 120 bini aştığı ve uzun vadede artış gösterdiği kaydedildi.

240’TAN FAZLA CAMİ FAALİYET GÖSTERİYOR

Yunanistan’ın BM nezdinde sunduğu bilgilerde din özgürlüğü ve müftülük kurumuna ilişkin son düzenlemelere de geniş yer verildi.

Trakya’da bugün 240’tan fazla caminin faaliyet gösterdiği belirtilirken, 4964/2022 sayılı yasayla müftülük kurumunun işleyişinde yeni bir sistem oluşturulduğu aktarıldı. Yunan tarafına göre sistem, imamların yanı sıra kadınlar dahil olmak üzere azınlık mensuplarının katılımını öngören 33 üyeli bir danışma mekanizmasını içeriyor.

Yeni düzenlemenin ilk uygulamalarından biri ise 8 Ocak 2026’da Dimetoka Müftüsünün resmi olarak atanmasıyla hayata geçirildi.

İSLAM HUKUKUNUN (ŞERİAT) UYGULANMASI İSTEĞE BAĞLI

Resmi yanıtta üzerinde durulan bir diğer konu, aile ve miras hukukunda İslam hukukunun uygulanmasına ilişkin değişiklik oldu.

4511/2018 sayılı yasayla şeri hükümlerin uygulanmasının zorunlu olmaktan çıkarıldığı, söz konusu sistemin ancak ilgili bütün tarafların açık rızası bulunması halinde uygulanabildiği belirtildi. Tarafların bunu kabul etmemesi durumunda ise uyuşmazlıkların genel hukuk hükümleri çerçevesinde Yunan mahkemelerinde görüldüğü ifade edildi.

Yunanistan, bu değişikliğin özellikle bireysel hakların ve kadınların hukuki güvencelerinin güçlendirilmesi bakımından önem taşıdığını savundu.

ALEVİ - BEKTAŞİ TOPLUMUNA YENİ HUKUKİ ÇERÇEVE

Atina’nın açıklamasında 2025 yılında gerçekleştirilen ve Trakya’daki Alevi-Bektaşi toplumunu ilgilendiren yasal değişikliklere de yer verildi.

5224/2025 sayılı yasayla bölgede yaşayan Alevi - Bektaşilere yönelik yeni bir hukuki statü oluşturulduğu, topluluğun kendi dini yapılanmasını oluşturabilmesine, ibadet yerlerini kurabilmesine ve ilgili dini mal varlıklarının yönetimine katılabilmesine imkân tanındığı belirtildi.

AZINLIK EĞİTİMİNE İLİŞKİN RAKAMLAR PAYLAŞILDI

BM’ye sunulan yanıtta azınlık eğitiminin mevcut durumuna ilişkin ayrıntılı rakamlar da yer aldı.

2025-2026 eğitim-öğretim yılında devlet tarafından finanse edilen 83 azınlık ilkokulunun yanı sıra Gümülcine ve İskeçe’de iki azınlık ortaöğretim kurumu ile iki medresenin faaliyet gösterdiği bildirildi. Bölgede ayrıca 170 anaokulunun bulunduğu kaydedildi.

Azınlık ilkokullarının öğrenci yetersizliği nedeniyle geçici olarak faaliyetlerinin durdurulmasına ilişkin uygulamaya da değinildi. Yunan tarafı, azınlık okullarında bu sınırın 9 öğrenci olduğunu, genel devlet okullarında ise 15 öğrencilik kriter uygulandığını belirterek kararların pedagojik ve demografik ölçütlere dayandığını savundu.

Azınlık öğrencilerinin Yunanistan’daki üniversitelere girişinde uygulanan yüzde 0,5’lik özel kontenjanın da devam ettiği belirtildi.

PARLAMENTODA 4 AZINLIK MİLLETVEKİLİ

Yunanistan’ın yanıtında, azınlığın ülkenin siyasi ve kamusal yaşamına katılımına ilişkin veriler de paylaşıldı.

Buna göre Yunan Parlamentosunda azınlık mensubu 4 milletvekili görev yaparken, Ekim 2023 yerel seçimlerinin ardından yerel yönetimlerde 3 belediye başkanı dahil olmak üzere 100’ün üzerinde azınlık mensubu seçilmiş temsilci bulunuyor.

Medya alanında ise Trakya’da azınlığa ait 5 radyo istasyonu, 6 gazete, 5 haber sitesi ve bir derginin faaliyet gösterdiği bilgisi verildi.

AİHM’İN “BEKİR USTA” KARARLARI DA GÜNDEMDE

Yunanistan’ın BM’ye verdiği yanıtta, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin dernek kurma özgürlüğüne ilişkin “Bekir Usta ve Diğerleri” dava grubu kapsamındaki kararlarına da değinildi.

Atina, söz konusu kararların uygulanması konusunda Avrupa Konseyi organlarıyla işbirliğinin sürdüğünü bildirdi. Derneklerle ilgili mevzuatın Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi standartları doğrultusunda uygulanmasına yönelik hukuki düzenlemelerin yapıldığı ve Yunan hakimlere yönelik özel eğitim çalışmalarının gerçekleştirildiği ifade edildi.

ATİNA’DAN “BARIŞ İÇİNDE BİRLİKTE YAŞAM” VURGUSU

Yunanistan’ın diplomatik yanıtının sonuç bölümünde ise Trakya’daki toplumsal yaşam öne çıkarıldı.

Atina, bölgeyi Müslüman ve Hristiyan vatandaşların barış içinde birlikte yaşamasının somut bir örneği olarak nitelendirirken, azınlık mensuplarının Yunan Anayasası, Avrupa Birliği hukuku ve uluslararası insan hakları düzenlemelerinin sağladığı güvenceler çerçevesinde dini, dilsel ve kültürel geleneklerini koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğunu belirtti.

Yunanistan’ın BM nezdinde sunduğu yanıt, özellikle nüfus, eğitim, dini kurumlar ve siyasi temsil konusunda verdiği güncel rakamların yanı sıra, son yıllarda azınlık politikası alanında yapılan yasal değişikliklerin toplu biçimde ortaya konulması açısından dikkat çekiyor.