Hem çiftçi olarak e-EFKA’ya prim ödeyen hem de tarım işçisi olarak ergosimo ile çalışan üreticilerin karşı karşıya kaldığı çifte sigorta primi sorunu, PASOK – Değişim Hareketi Rodop Milletvekili İlhan Ahmet tarafından Yunanistan Parlamentosu gündemine taşındı.

İlhan Ahmet’in, “Ergosimo aracılığıyla eş zamanlı çalışan çiftçilerin çifte prim yükü – OGA/e-EFKA ve ergosimo primlerinin mahsuplaştırılmasının yeniden uygulanması gereği” başlıklı güncel soru önergesi, Parlamento Genel Kurulunda görüşüldü. Önergeye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakan Yardımcısı Anna Efthimiu cevap verdi.

Sorunun merkezinde, tarımsal faaliyetleri nedeniyle eski OGA, bugünkü e-EFKA sistemine prim yatıran çiftçilerin, başka tarımsal işlerde ergosimo karşılığında çalıştıklarında ikinci kez sigorta kesintisine tabi tutulmaları bulunuyor.

2019 yılına kadar 4387/2016 sayılı Kanun’un 42. maddesi ve ilgili genelgeler çerçevesinde, ergosimo üzerinden kesilen primlerin çiftçinin OGA primleriyle mahsuplaştırılması mümkündü. Böylece aynı sigortalılık dönemi için ortaya çıkabilecek mükerrer prim yükünün önüne geçiliyordu.

Ancak 2019 sonrasında otomatik mahsuplaştırma işlemlerinin uygulanmaması nedeniyle çiftçiler hem kendi sigorta kategorilerine ait primleri hem de ergosimo kesintilerini ödemek zorunda kaldı. Bu durum, özellikle mevsimlik olarak başka üreticilerin yanında çalışan çiftçiler açısından ciddi bir ekonomik yük ve adaletsizlik yarattı.

Bakanlık: “Ergosimo primleri hesaplama dışında kalmayacak”

Bakan Yardımcısı Anna Efthimiu, 4670/2020 sayılı Kanun’un 38. maddesiyle, ergosimo ile çalışan ve aynı zamanda tarımsal faaliyet yürüten kişiler için özel bir tasfiye ve mahsuplaştırma mekanizması öngörüldüğünü belirtti. Buna göre ergosimo aracılığıyla ödenmiş primler hesaplama dışında bırakılmayacak, sigortalının toplam prim yükümlülüğüne dâhil edilecek.

2017–2019 dönemi için mahsuplaşma mekanizması

Bakanlığın açıklamasına göre 2017–2019 dönemi için, olası mükerrer primlerin hesaplanmasını sağlayan bir mekanizma bulunuyor. Ödenen toplam tutarın öngörülen asgari primin altında kalması hâlinde aradaki fark sigortalıdan talep edilecek. Fazla ödeme yapılmışsa bu tutar, emeklilikte karşılığı olacak biçimde sigorta haklarının hesaplanmasında değerlendirilecek.

1 Ocak 2020’den sonraki dönem için ne uygulanacak?

1 Ocak 2020’den sonraki dönem için ise 4826/2021 sayılı Kanun’un 76. maddesi uygulanacak. Ergosimo kesintileri dâhil olmak üzere ödenen primler, çiftçinin bulunduğu sigorta kategorisinin altında kalırsa fark tahsil edilecek; fazla ödeme oluşması hâlinde ise yürürlükteki mevzuat uyarınca iade gerçekleştirilecek.

Bakan Yardımcısı, 2020 sonrasına ilişkin mahsuplaşmaların henüz tamamlanmamasını, e-EFKA’nın bütünleşik bilgi sistemine geçiş sürecinde yaşanan teknik ve idari gecikmelere bağladı. Ayrıca bu gecikmelerin emeklilik başvurularını olumsuz etkilememesi için sistem dışı geçici çözüm yöntemlerinin değerlendirildiğini bildirdi.

İlhan Ahmet: “Yasa kâğıt üzerinde kalmamalı, adaletsizlik derhâl giderilmeli”

Bakanlığın cevabını değerlendiren İlhan Ahmet, gerekli yasal çerçevenin mevcut olmasının olumlu olduğunu ancak yıllardır süren idari ve teknik gecikmelerin çiftçileri ciddi biçimde mağdur ettiğini vurguladı.

Çiftçilerin yasal olarak çalıştıkları için cezalandırılmaması gerektiğini belirten İlhan Ahmet, şu değerlendirmede bulundu:

“Yasal düzenlemenin bulunması tek başına yeterli değildir. Önemli olan bunun gecikmeden uygulanmasıdır. Yıllardır tamamlanmayan mahsuplaşma işlemleri çiftçilerimizin üzerinde haksız bir ekonomik yük oluşturmakta, aynı zamanda tarım işlerinde yasal ve kayıtlı çalışmayı caydırmaktadır.”

İlhan Ahmet, bütün bekleyen dosyaların incelenmesini, ergosimo üzerinden ödenen primlerin gecikmeden hesaplamaya alınmasını ve fazla tahsil edilen tutarların hak sahiplerine iade edilmesini istedi.