ATİNA – Yunanistan’da otoyol geçiş ücretlerinin tahsilatında köklü bir değişiklik öngören “Serbest Akış – Free Flow” sistemi yeniden gündeme geldi.

Altyapı ve Ulaştırma Bakanlığının planlaması ile ücretli otoyolların çatı kuruluşu HELLASTRON’un hazırladığı çalışmalar, ülke genelinde ortak bir elektronik ücretlendirme sistemine geçilmesini hedefliyor.

Yeni modelde sürücüler gişelerde durmayacak veya hızlarını gişe geçişi için düşürmeyecek. Yol üzerine kurulacak dijital geçiş noktaları; kameralar, plaka tanıma sistemleri, sensörler ve elektronik vericiler aracılığıyla araçları belirleyecek.

Ücret, aracın giriş ve çıkış noktaları arasındaki gerçek mesafeye göre otomatik hesaplanacak. Böylece mevcut sistemde olduğu gibi belirli bir gişeden geçildiğinde sabit ücret ödenmesi yerine, sürücünün kullandığı kilometre kadar ödeme yapması amaçlanıyor.

İlk tam uygulama Girit’teki BOAK’ta planlanıyor

Girit’te yapımı süren Kuzey Girit Otoyolu’nun (Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης–ΒΟΑΚ), başlangıçtan itibaren bariyersiz ve elektronik ücretlendirme sistemiyle çalışacak ilk kapalı otoyol olması planlanıyor.

BOAK’tan edinilecek deneyimin ardından sistemin diğer büyük otoyollara aşamalı olarak genişletilmesi hedefleniyor. Bununla birlikte mevcut otoyollardaki gişelerin hangi tarihlerde kaldırılacağına ilişkin bağlayıcı bir ülke takvimi henüz ilan edilmedi.

Kilometreye göre ücretlendirme kısmen uygulanıyor

Yeni sistemin bazı unsurları Yunanistan’da hâlihazırda kullanılıyor. Olympia Otoyolu, 2021’den beri Olympia Pass elektronik vericisine sahip araçlara kilometre esaslı “Hybrid” ücretlendirme hizmeti sunuyor.

Sistem, otoyolun giriş ve çıkışlarındaki elektronik noktalar üzerinden aracın katettiği mesafeyi hesaplıyor ve kullanılmayan yol bölümüne karşılık gelen tutarı sürücünün hesabına iade ediyor.

Kilometre esaslı ücretlendirme 2026 yılında Patra–Pirgos bölümüne de aşamalı olarak genişletildi. Ancak Olympia Otoyolu’ndaki mevcut “Hybrid” uygulaması, geleneksel gişelerin tamamen kaldırıldığı tam kapsamlı Free Flow sistemiyle aynı değil ve yalnızca Olympia Pass kullanıcıları için geçerli.

Nakit gişelerin yerine dijital ödeme

Tam Free Flow sistemine geçilmesi halinde elektronik vericisi bulunan araçlardan ücret otomatik olarak tahsil edilecek. Vericisi bulunmayan araçların ise plakası kameralarla kaydedilecek ve ödemenin elektronik platformlar üzerinden yapılması öngörülecek.

Sistemin yaygınlaşmasıyla özellikle tatil ve bayram dönemlerinde gişelerde oluşan araç kuyruklarının azaltılması, yakıt tüketimi ve bekleme süresinin düşürülmesi, geçiş ücretlerinin daha adil hesaplanması hedefleniyor.

Dolayısıyla “Yunanistan’da gişeler kaldırılıyor” ifadesi uzun vadeli hedefi yansıtsa da bariyerli istasyonların hemen veya ülke genelinde aynı anda kaldırılması söz konusu değil. Geçişin önce yeni otoyollarda, ardından mevcut yol ağında teknik ve sözleşmeye dayalı düzenlemeler tamamlandıkça aşamalı biçimde gerçekleştirilmesi bekleniyor.