YUNANİSTAN’DA SAĞLIK ÇALIŞANLARINA YENİ EMEKLİLİK DÜZENLEMESİ: 62 YAŞINDA EMEKLİLİK YOLU AÇILDI

Yunanistan’da kamu hastaneleri, sağlık merkezleri ve Ulusal Acil Yardım Merkezi’nde (EKAB) görev yapan belirli sağlık çalışanlarının Ağır ve Sağlığa Zararlı Meslekler (BAE) kapsamına alınmasına ilişkin yeni düzenleme uygulamaya girdi. Gerekli sigortalılık şartlarını yerine getiren hemşire, hemşire yardımcısı, ambulans şoförü ve ambulans yardımcısı-acil sağlık personeline 62 yaşında emekli olabilme imkânı tanınıyor.

Yunanistan’da uzun yıllardır sağlık çalışanlarının talepleri arasında yer alan sigorta düzenlemesinde uygulama esasları netleşti. 6 Temmuz 2026 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan 5316/2026 sayılı Kanun’un 40. maddesiyle, kamu emeklilik sistemine tabi belirli ESY ve EKAB çalışanları Ağır ve Sağlığa Zararlı Meslekler (Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα – BAE) kapsamına alındı. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 31 Temmuz tarihli genelgesi de uygulamanın ayrıntılarını belirledi.

Düzenleme, Ulusal Sağlık Sistemi’ne (ESY) bağlı hastaneler ve sağlık merkezleri ile EKAB’da, kamu emeklilik güvencesine tabi olarak çalışan ve münhasıran belirlenen görevleri yerine getiren personeli kapsıyor.

Buna göre düzenlemeden hemşireler, hemşire yardımcıları, ambulans şoförleri ile ambulans yardımcıları-acil sağlık kurtarma personeli yararlanabilecek. Böylece kamu sistemindeki bu çalışanların emeklilik koşulları, eski IKA-ETAM sisteminde aynı mesleklerde çalışan ve BAE kapsamında bulunan personelin koşullarıyla uyumlaştırılıyor.

62 YAŞINDA EMEKLİLİK İÇİN ÜÇ TEMEL ŞART

Yeni düzenleme, kapsama giren bütün çalışanların otomatik olarak 62 yaşında emekli olacağı anlamına gelmiyor.

Tam yaşlılık aylığının 62 yaşında bağlanabilmesi için en az 15 yıllık sigortalılık süresinin bulunması gerekiyor. Bunun en az 12 yılının düzenlemede belirtilen mesleklerde geçirilmiş olması şart.

Ayrıca bu çalışma süresinin en az 3 yılının, emeklilik yaşının doldurulmasından veya emeklilik başvurusunun yapılmasından önceki son 17 yıl içerisinde gerçekleşmiş olması gerekiyor.

Bu yönüyle düzenleme, özellikle uzun yıllardır kamu hastaneleri, sağlık merkezleri ve EKAB’da çalışan personel açısından emeklilik yaşının düşürülmesine imkân sağlayabilecek önemli bir değişiklik niteliği taşıyor.

SİSTEME GİRİŞ OTOMATİK DEĞİL: BAŞVURU GEREKİYOR

Düzenlemenin önemli noktalarından biri de BAE sistemine geçişin otomatik olmaması. Çalışanların yeni rejimden yararlanabilmeleri için kendi talepleriyle başvuruda bulunmaları gerekiyor.

Başvurular, çalışanın görev yaptığı kurumun maaş ve bordro işlemlerinden sorumlu birimine yapılıyor. Kanun, düzenlemenin yürürlüğe girmesinden itibaren altı aylık kesin süre öngördüğünden, başvurular için son tarih 6 Ocak 2027 olarak belirtiliyor.

Başvurunun yapılmasıyla BAE kapsamı aynı gün başlamıyor. Yeni sigorta rejimi, başvurunun yapıldığı ayı takip eden ikinci ayın ilk gününden itibaren uygulanmaya başlıyor. Bu nedenle başvurunun hangi tarihte yapıldığı, ek primlerin ödenmeye başlanacağı tarih açısından da önem taşıyor.

SİGORTA PRİMLERİ DE ARTACAK

BAE kapsamına girmeyi tercih eden çalışanlar açısından düzenleme yalnızca daha erken emeklilik hakkı getirmiyor; aynı zamanda ek sigorta primi yükümlülüğü de doğuruyor.

Ana emeklilik sigortası için toplam yüzde 3,60 oranında ek BAE primi uygulanacak. Bunun yüzde 2,20’sini çalışan, yüzde 1,40’ını işveren karşılayacak.

Ek emeklilik sigortasında ise toplam ek prim yüzde 2 olacak; bunun yüzde 1,25’i çalışan, yüzde 0,75’i işveren tarafından ödenecek. Ana emeklilik açısından BAE kapsamına girmeyi seçenlerin ek emeklilik sigortasında da ilgili sisteme dahil olması gerekiyor.

GEÇMİŞ ÇALIŞMA SÜRELERİNİ SAYDIRMA İMKÂNI

Yeni sistemin çalışanlar açısından dikkat çeken bir başka unsuru ise geçmiş çalışma sürelerinin tanınmasına ilişkin düzenleme.

Gerekli 12 yıllık mesleki çalışma süresini veya son 17 yıl içerisindeki 3 yıllık çalışma şartını tamamlamak isteyen personele, belirli koşullarla geçmişte fiilen bu mesleklerde çalıştıkları süreleri primlerini ödeyerek BAE kapsamında saydırma imkânı veriliyor.

Bu işlem otomatik yapılmayacak. Çalışanın ayrıca talepte bulunması ve tanınacak süreye ilişkin ek BAE primlerini ödemesi gerekecek. Geçmiş sürenin tanınması hem ana hem de ek emeklilik sigortası açısından gerçekleştirilecek.

KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ARASINDAKİ FARK GİDERİLİYOR

Düzenlemenin gerekçesinde, uzun yıllardır aynı işi yapan çalışanlar arasında sigorta sistemi bakımından farklılık bulunduğuna dikkat çekiliyor.

Özel sektör sigorta sistemine tabi hemşireler, hemşire yardımcıları, ambulans şoförleri ve acil sağlık personelinin bir bölümü BAE rejiminden yararlanırken, kamu emeklilik sistemine tabi meslektaşları aynı haktan yararlanamıyordu.

Yeni düzenlemeyle bu farklılığın ortadan kaldırılması ve kamu emeklilik sistemine tabi söz konusu ESY ve EKAB çalışanlarının koşullarının, eski IKA-ETAM kapsamında BAE statüsüne sahip aynı meslek gruplarıyla uyumlaştırılması hedefleniyor.