YANYA – Yunanistan’ın Yanya kentindeki Osmanlı dönemine ait önemli yapılardan Kanlı Çeşme Camii (Kaluçiani Camii) ile Yanya Kalesi içerisindeki tarihî Osmanlı Hamamı, kapsamlı restorasyon çalışmalarının tamamlanmasının ardından Cumhurbaşkanı Konstantinos Tasulas’ın katıldığı törenlerle yeniden halkın ziyaretine açıldı.

17 Temmuz 2026 Cuma günü gerçekleştirilen açılış törenlerine Cumhurbaşkanı Tasulas’ın yanı sıra Kültür Bakanı Lina Mendoni, Epir Bölge Başkanı Aleksandros Kahrimanis, Yanya Belediye Başkanı Thomas Begas, Kültür Bakanlığı yetkilileri, yerel yöneticiler ve çok sayıda vatandaş katıldı.

Kültür Bakanlığı, Kanlı Çeşme Camii ile Osmanlı Hamamı’nın restorasyon çalışmalarının ardından güvenli, işlevsel ve erişilebilir ziyaret alanlarına dönüştürüldüğünü açıkladı. Her iki yapı da 18 Temmuz Cumartesi gününden itibaren ücretsiz olarak ziyarete açıldı.

Yapıların gelecekte hangi kültürel faaliyetlere tahsis edileceği konusunda henüz kesinleşmiş bir kullanım modeli açıklanmazken, Yanya Belediyesi Kanlı Çeşme Camii’nin değerlendirilmesine yönelik kapsamlı bir öneri dosyası hazırlayacağını duyurdu.

Kanlı Çeşme Camii 1740 yılında inşa edildi

Yanya’nın Kanlı Çeşme semtindeki merkezî meydanda bulunan ve Yunancada Kaluçiani Camii olarak bilinen yapı, şehrin Osmanlı döneminden günümüze ulaşan en önemli mimari eserleri arasında yer alıyor.

Yanya’nın resmî turizm kaynaklarında yer alan bilgilere göre cami, 1740 yılında Yanya Valisi Hacı Mehmet Paşa tarafından, daha önce aynı yerde bulunan minaresiz bir mescidin yerine inşa edildi.

18. yüzyıla tarihlenen ve tarihî koruma altındaki yapılar arasında bulunan cami, uzun yıllar boyunca farklı amaçlarla kullanıldı ve sonradan yapılan müdahaleler nedeniyle özgün mimari özelliklerinin bir bölümünü kaybetti.

Çalışmalar, Kültür Bakanlığına bağlı Bizans ve Bizans Sonrası Anıtları Restorasyon Müdürlüğü tarafından, Eski ve Yeni Anıtları Koruma Müdürlüğü ile Yanya Eski Eserler Müdürlüğünün iş birliğiyle yürütüldü.

Restorasyon kapsamında caminin özgün mimari kimliğinin yeniden ortaya çıkarılması amacıyla, yapının tarihî karakterini değiştiren sonradan yapılmış müdahaleler kaldırıldı. Duvar resimleri, ahşap bölümler ve alçı süslemeler koruma altına alınırken, çalışmalar sırasında ortaya çıkarılan önemli arkeolojik kalıntılar da düzenlenerek ziyaret alanına dahil edildi.

Kültür Bakanlığı, Kanlı Çeşme Camii’nin artık yalnızca korunmuş bir tarihî eser değil, Yanya’nın kültürel hayatına ve şehir dokusuna katkı sağlayacak yeni bir ziyaret alanı olduğunu bildirdi.

Osmanlı Hamamı için 1,9 milyon Euro’luk restorasyon

Yanya Kalesi’nin kuzeydoğu iç kalesinde bulunan tarihî Osmanlı Hamamı da aynı gün düzenlenen ayrı bir törenle yeniden ziyarete açıldı.

Yanya’da günümüze ulaşan en eski Osmanlı dönemi yapılarından biri olarak kabul edilen hamam, kale içerisindeki tarihî yapı topluluğunun ayrılmaz bir parçasını oluşturuyor.

Hamamın güçlendirilmesi, restorasyonu ve ziyarete hazırlanması için 1,9 milyon Euro’luk kaynak kullanıldı. Proje, “Epir 2014-2020” ve “Epir 2021-2027” bölgesel programları tarafından finanse edildi.

Çalışmalar kapsamında yapı güçlendirildi, mimari bölümleri restore edildi, teknik altyapısı yenilendi ve ziyaretçilerin erişimini kolaylaştıracak düzenlemeler yapıldı.

Cumhurbaşkanı Konstantinos Tasulas, hamamın uzun yıllar boyunca ağır biçimde tahrip olmuş ve gerekli ilgiden mahrum bırakılmış durumda bulunduğunu belirterek, yapının yeniden ziyaret edilebilir hâle getirilmesinin Yanya’nın kültürel kimliğine ve turizmine önemli katkı sağlayacağını söyledi.

Tasulas ayrıca, Osmanlı Hamamı’nın ilerleyen dönemde özgün işlevine uygun biçimde yeniden kullanılmasının da değerlendirilebileceğine işaret ederek, “Neden olmasın?” ifadesini kullandı.

Tasulas: “Yanya, farklı dönemlerin ve kültürlerin izlerini bir arada taşıyan çok kültürlü ve çok katmanlı bir şehirdir”

Kanlı Çeşme Camii’ndeki törende konuşan Cumhurbaşkanı Konstantinos Tasulas, Yanya’nın güçlü Bizans kimliğinin yanı sıra farklı tarihî dönemlerin ve toplumların izlerini bir arada taşıyan çok kültürlü ve çok katmanlı bir şehir olduğunu belirtti.

Tasulas, her tarihî dönemin Yanya üzerinde kendisinden sonra gelenlerin saygı göstermesi gereken değerli izler bıraktığını vurgulayarak, Kanlı Çeşme Camii’nin restorasyonunun şehrin birbirini izleyen tarih ve hafıza katmanlarını yeniden görünür hâle getirdiğini söyledi.

Yanya’nın yüzyıllar boyunca Hristiyan, Müslüman ve Musevi toplumlarının varlığı ve katkılarıyla şekillendiğini belirten Tasulas, tarihî yapıların korunmasının şehrin bütün tarihine gösterilen saygının bir gereği olduğunu ifade etti.

Koruma ile ilerlemenin birbirine zıt kavramlar olmadığını vurgulayan Cumhurbaşkanı Tasulas, şu ifadeleri kullandı:

“Korumanın karşıtı ilerleme değil, çürümedir. Koruma ve restorasyon aynı zamanda ilerlemedir; çünkü çürümeyi engeller. Kanlı Çeşme Camii’nin korunması ve yeniden görünür hâle getirilmesi de gerçek anlamda ilerici bir çalışmadır.”

Tasulas, tarihî eserlerin restorasyonunun zaman, dikkat, sabır ve kurumlar arasında sürekli iş birliği gerektirdiğini belirterek, büyük projelerin “hemen şimdi” anlayışıyla tamamlanamayacağını söyledi.

Cumhurbaşkanı ayrıca Kanlı Çeşme Camii’nin minaresinin üst bölümünde, Yanyalıların hafızasında yer edinmiş olan leylek yuvasının korunacağını açıkladı. Tasulas, bu ayrıntının yalnızca yapının mimari geçmişinin değil, şehrin gündelik hafızasının da bir parçası olduğunu dile getirdi.

Mendoni: “Kültürel mirasa ayrım yapmadan yaklaşıyoruz”

Kültür Bakanı Lina Mendoni ise Epir’in farklı tarihî dönemlere ait son derece zengin bir kültürel mirasa sahip olduğunu belirterek, Kanlı Çeşme Camii ve Osmanlı Hamamı’nın restorasyonunun tarihî hafızanın korunmasının yanı sıra bölgenin sürdürülebilir kalkınmasına da hizmet ettiğini söyledi.

Kültür Bakanlığının farklı dönemlere ait tarihî eserlere ayrım yapmadan ve özgünlüklerine mutlak saygı göstererek yaklaştığını vurgulayan Mendoni, restore edilen yapıların güvenli, işlevsel ve erişilebilir biçimde topluma kazandırılmasının temel hedefleri olduğunu ifade etti.

Mendoni, özellikle şehir merkezlerinde bulunan tarihî yapıların restorasyonunun yalnızca tek bir binanın kurtarılması anlamına gelmediğine dikkat çekerek, bu tür çalışmaların çevredeki mahallelerin kültürel, ekonomik ve kentsel açıdan yeniden canlanmasına katkı sunduğunu kaydetti.

Kanlı Çeşme Camii’nin geçmişte terk edilmiş görüntüsüyle mahalle için olumsuz bir noktaya dönüştüğünü belirten Mendoni, restorasyonun tamamlanmasıyla meydanın tarihî görünümünün iyileştirildiğini ve bölge için yeni kültürel ve kentsel gelişme imkânlarının ortaya çıktığını söyledi.

Mendoni, projenin Kültür Bakanlığı, Epir Bölge Başkanlığı, yerel yönetimler, bilim insanları ve restorasyon ekiplerinin yakın iş birliği sayesinde tamamlandığını belirterek çalışmalarda görev alan kurumlara ve uzmanlara teşekkür etti.

Kahrimanis: “Teknik çıkmaz, bilimsel iş birliğiyle aşıldı”

Epir Bölge Başkanı Aleksandros Kahrimanis de Kanlı Çeşme Camii’nin restorasyon sürecinde ciddi teknik sorunlarla karşılaşıldığını ve projenin bir dönem çıkmaza girdiğini anlattı.

Kahrimanis, çözümün Kültür Bakanlığında gerçekleştirilen kritik bir toplantıda bulunduğunu belirterek, o dönemde Kültür Bakanı olan Konstantinos Tasulas ile Bakanlık Genel Sekreteri olarak görev yapan Lina Mendoni’nin Atina Ulusal Teknik Üniversitesinin projeye dahil edilmesini önerdiğini söyledi.

Üniversitenin uzman bilim ekibinin katkısıyla teknik güçlüklerin aşamalı biçimde giderildiğini kaydeden Kahrimanis, projenin daha sonra Avrupa Birliği Kurtarma ve Dayanıklılık Fonu kapsamına alınarak gerekli finansmana kavuşturulduğunu ifade etti.

Kahrimanis, Cumhurbaşkanı Tasulas ile Kültür Bakanı Mendoni’ye hitaben, “O gün yapılan toplantıda çözümü siz ürettiniz. Bugün, yıllar süren büyük çabanın ardından hep birlikte burada olmaktan son derece mutluyum” dedi.

Belediye, caminin gelecekteki kullanımı için öneri hazırlayacak

Yanya Belediye Başkanı Thomas Begas ise restorasyonun tamamlanmasının önemli olduğunu, ancak bundan sonraki dönemde Kanlı Çeşme Camii’nin nasıl kullanılacağı ve değerlendirileceği konusunun da en az restorasyon kadar önem taşıdığını söyledi.

Yanya Belediyesinin yapının gelecekteki yönetim ve kullanım modelinde doğrudan söz ve rol sahibi olmak istediğini belirten Begas, Kültür Bakanlığı, Yanya Eski Eserler Müdürlüğü, Epir Bölge Başkanlığı, bilim dünyası ve şehrin yerel kurumlarıyla iş birliği içerisinde hareket edilmesi gerektiğini vurguladı.

Begas, caminin tarihî, simgesel ve kültürel değerine saygı gösteren, bilimsel temellere dayanan kapsamlı bir yönetim ve kullanım önerisinin en kısa sürede Kültür Bakanlığına sunulacağını açıkladı.

Yanya Belediyesinin Kanlı Çeşme Camii’ni çevresinden kopuk, tek başına bir yapı olarak değerlendirmediğini kaydeden Begas, tarihî bölgenin tamamını canlandırmayı hedefleyen geniş kapsamlı bir şehircilik ve kültür projesi üzerinde çalışıldığını bildirdi.

Plan kapsamında Aya Marina’daki yeni Belediye Pazarı, Yanya Kültür Merkezi, tarihî Aya Marina Kilisesi ve restore edilen Kanlı Çeşme Camii’nin kesintisiz bir kültür ve turizm güzergâhıyla birbirine bağlanması öngörülüyor.