ÇİFTÇİLERLE HÜKÜMET ARASINDAKİ GÖRÜŞMEDEN ANLAŞMA ÇIKMADI: YENİ EYLEMLER KAPIDA

Yunanistan’da tarım sektörünün karşı karşıya olduğu ekonomik sorunlar nedeniyle hükümet ile çiftçi temsilcileri arasında gerçekleştirilen kritik görüşme, anlaşma sağlanamadan sona erdi. Atina’da yaklaşık üç saat süren toplantıda, temel tarımsal destek avansının 30 Kasım 2026’ya kadar ödeneceği yönünde taahhüt verilmesine rağmen, çiftçilerin üretim maliyetleri, geciken destekler ve zarar tazminatlarına ilişkin taleplerinde somut bir uzlaşmaya varılamadı.

20 Ekim Salı günü Tarımsal Kalkınma ve Gıda Bakanlığında gerçekleştirilen toplantıya, ülke genelindeki çiftçi eylemlerini koordine eden Panhelenik Çiftçi Blokajları Komitesi’nin (Πανελλαδική Επιτροπή Μπλόκων – ΠΕΜ) temsilcileri katıldı.

Hükümet adına Başbakan Yardımcısı Kostis Hacidakis, Tarımsal Kalkınma ve Gıda Bakanı Margaritis Schinas ile Bağımsız Kamu Gelirleri İdaresi (AADE) Başkanı Yorgos Piçilis’in yer aldığı görüşmede, Tesalya, Kuzey Yunanistan ve Orta Yunanistan’daki üreticilerin sorunları masaya yatırıldı.

Yunan tarım basınında yayımlanan haberlere göre toplantıdan çıkan çiftçi temsilcileri, hükümetin sunduğu açıklamaları yeterli bulmadıklarını ve yeni eylemlerin gündemde olduğunu bildirdi.

TEMEL TARIMSAL DESTEK AVANSI İÇİN 30 KASIM TAAHHÜDÜ

Görüşmede hükümetin çiftçilere verdiği en önemli taahhüt, Avrupa Birliği Ortak Tarım Politikası kapsamında yapılan temel gelir desteğinin avans ödemelerine ilişkin oldu.

Çiftçi temsilcilerine, üreticiler arasında çek olarak da bilinen temel tarımsal destek avansının 30 Kasım’a kadar ödenmesinin planlandığı bildirildi.

Ancak bu açıklama, çiftçilerin endişelerini gidermeye yetmedi.

Karditsa Çiftçi Dernekleri Birleşik Federasyonu Başkanı Kostas Tzellas, görüşmenin ardından yaptığı değerlendirmede, hükümetin ödeme tarihi konusunda taahhütte bulunduğunu, ancak bu ödemeden kaç üreticinin yararlanacağının açıklanmadığını belirtti.

Tzellas, desteklerin ödeneceği tarihin belirtilmesine rağmen ödeme kapsamının belirsiz kalmasının üreticiler açısından önemli bir sorun olduğunu vurguladı.

Çiftçiler, özellikle OSDE 2026 beyanlarının tamamlanması ve kontrol edilmesinde yaşanan güçlüklerin, bazı üreticilerin desteklerden zamanında yararlanmasını engelleyebileceğinden endişe ediyor.

Dolayısıyla 30 Kasım tarihi için verilen taahhüt, bütün çiftçilerin aynı gün ve eksiksiz ödeme alacağının garantisi olarak değerlendirilmiyor.

OSDE 2026 BEYANLARI VE DESTEK ÖDEMELERİNDEKİ GECİKMELER GÜNDEMDE

Toplantının en önemli başlıklarından birini, 2026 yılı tarımsal destek başvuruları ve OSDE sisteminin uygulanmasında yaşanan sorunlar oluşturdu.

Çiftçi temsilcileri, tarım arazilerine ilişkin beyanların hazırlanması, başvuruların kontrol edilmesi ve destek ödemelerinin zamanında gerçekleştirilmesi konusunda yaşanan aksaklıkları hükümet yetkililerine aktardı.

Yeni sistemde tarım arazilerinin doğru tanımlanması, mülkiyet ve kullanım bilgilerinin eşleştirilmesi ve başvuruların elektronik ortamda denetlenmesi, ödemelerin yapılabilmesi açısından önem taşıyor.

Üreticiler, sistemdeki eksikliklerin veya idari işlemlerdeki gecikmelerin kendi sorumluluklarından kaynaklanmadığı durumlarda destek haklarını kaybetmemeleri gerektiğini savunuyor.

AADE Başkanı Yorgos Piçilis’in toplantıya katılması da tarımsal desteklerin denetimi, başvuruların işlenmesi ve ödeme takvimine ilişkin konuların görüşmenin merkezinde bulunduğunu ortaya koydu.

Hükümet ise tarımsal desteklerin yeni denetim sistemi kapsamında yürütülmesini ve ödemelerin gerekli kontrollerin ardından gerçekleştirilmesini hedefliyor.

2025 YILINDAKİ DON ZARARLARI VE TAZMİNATLAR DA GÖRÜŞÜLDÜ

Toplantıda, 2025 yılında meydana gelen don olaylarından zarar gören üreticilerin tazminat talepleri de ele alındı.

Özellikle meyve üreticilerinin yaşadığı kayıplar, Yunanistan Tarım Sigortaları Kurumu (ELGA) tarafından yürütülen hasar değerlendirmeleri ve henüz tamamlanmayan ödemeler çiftçi temsilcileri tarafından gündeme getirildi.

Bunun yanında, doğal afetler ve olumsuz iklim koşullarından etkilenen üreticilere yönelik de minimis olarak bilinen devlet yardımları da görüşüldü.

Yunan basınında yer alan haberlerde don tazminatları ve de minimis desteklerinin ele alındığı belirtilirken, tazminatların tamamının kasım ayına kadar ödeneceğine ilişkin kesin bir ödeme takvimi açıklanmadı.

Bu nedenle çiftçilerin tazminat beklentisi sürerken, hangi ürünlerin destek kapsamına alınacağı ve ödemelerin ne zaman tamamlanacağı konusunda belirsizlik devam ediyor.

ÇİFTÇİLERİN TALEBİ: MAZOTUN LİTRESİ 1 EURO OLSUN

Görüşmede üretim maliyetleri de önemli bir tartışma konusu oldu.

Karditsa Çiftçi Dernekleri Birleşik Federasyonu Başkanı Kostas Tzellas, çiftçilerin tarımsal mazotun pompa satış fiyatının litre başına 1 euroya indirilmesini talep ettiklerini açıkladı.

Çiftçi temsilcileri, yakıt ve enerji giderlerinin yanı sıra gübre, tarım ilaçları, yem ve diğer üretim girdilerindeki maliyetlerin tarımsal faaliyetlerin sürdürülebilirliğini olumsuz etkilediğini belirtti.

Üreticiler ayrıca kaybedilen gelirlerin karşılanmasını ve özellikle Daniel felaketinden zarar gören hayvancılık işletmelerinin yeniden üretime dönebilmesi için hayvan varlığının yenilenmesini sağlayacak desteklerin verilmesini istedi.

Tzellas, üretim maliyetlerinin çiftçileri ekonomik çıkmaza sürüklediğini ve kırsal bölgelerde yaşamın giderek zorlaştığını dile getirdi.

1 KASIM’DA POMPADA VERGİSİZ TARIMSAL MAZOT UYGULAMASI

Hükümetin toplantıda üzerinde durduğu başlıklardan biri de tarımsal mazotta özel tüketim vergisi muafiyetinin doğrudan akaryakıt istasyonlarında uygulanması oldu.

Tarım Bakanı Margaritis Schinas, Başbakan Kiryakos Miçotakis’in daha önce açıkladığı uygulamanın 1 Kasım 2026’da başlatılması yönündeki taahhüdünün geçerli olduğunu bildirdi.

Yeni sistemin, hak sahibi çiftçilerin mazot alırken vergi avantajından doğrudan yararlanmasını sağlaması amaçlanıyor.

Böylece üreticilerin önce vergili fiyat üzerinden ödeme yapıp daha sonra vergi iadesini beklemesi yerine, muafiyetin akaryakıt alımı sırasında uygulanması hedefleniyor.

Ancak çiftçi temsilcileri, bu düzenlemenin tek başına artan üretim maliyetlerini karşılamaya yeterli olmayacağını savunuyor.

Yeni sistemin ayrıntılarının, uygulamaya ilişkin idari kararlarla netleşmesi bekleniyor.

HAYVANCILIK SEKTÖRÜNDEKİ KRİZ DE MASAYA YATIRILDI

Toplantıda, hayvan hastalıkları nedeniyle büyük ekonomik kayıplar yaşayan yetiştiricilerin sorunları da gündeme geldi.

Özellikle hayvan varlığının zorunlu olarak itlaf edilmesi nedeniyle üretim faaliyetleri kesintiye uğrayan işletmelerin yeniden faaliyete geçebilmesi için ilave destekler talep edildi.

Hayvancılık temsilcileri, yalnızca itlaf edilen hayvanlar için tazminat ödenmesinin yeterli olmadığını, işletmelerin yeniden hayvan satın alabilmesi ve üretime başlayabilmesi için kapsamlı bir destek programına ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor.

Bakan Schinas ise Yunanistan’daki hayvancılık sektörünün yeniden toparlanmasına yönelik çalışmalar hakkında çiftçi temsilcilerine bilgi verdiğini açıkladı.

Bakanlık tarafından yürütülen çalışmaların Avrupa Birliği düzeyindeki girişimlerle birlikte değerlendirildiği bildirildi.

BAKAN SCHINAS: “ZOR BİR GÖRÜŞMEYİ, KÂĞIT ÜZERİNDE KOLAY BİR ANLAŞMAYA TERCİH EDERİM”

Toplantının ardından açıklama yapan Tarımsal Kalkınma ve Gıda Bakanı Margaritis Schinas, hükümetin üreticilerle diyaloğu sürdürmekte kararlı olduğunu belirtti.

Schinas, Tesalya, Makedonya ve Trakya’dan gelen tarım kuruluşlarının temsilcileriyle ayrıntılı bir görüşme gerçekleştirdiklerini ifade etti.

Tarım sektörünün karşı karşıya olduğu sorunların kolay çözümlerle giderilemeyeceğini vurgulayan Schinas, hükümetin ekonomik imkânları çerçevesinde uygulanabilecek önlemleri çiftçi temsilcilerine anlattığını söyledi.

Bakan, zor konuların açık biçimde tartışılmasını önemsediğini belirterek, yalnızca sözde kalan kolay anlaşmalar yerine gerçekçi çözümler üzerinde çalışılması gerektiğini dile getirdi.

Schinas ayrıca yeni Avrupa Birliği Ortak Tarım Politikası’na ilişkin müzakereler, üretim maliyetlerinin kontrol altına alınması ve hayvancılık sektörünün yeniden güçlendirilmesine yönelik hükümetin hazırlıkları hakkında bilgi verdi.

Bakanlığın çiftçi temsilcileriyle görüşmelere açık olduğunu vurgulayan Schinas, sorunların çözümü için çalışmaya devam edeceklerini bildirdi.

KUZEY MERİÇLİ ÇİFTÇİLERDEN UYARI: “EKONOMİK DESTEK GELMEZSE EYLEM KAÇINILMAZ”

Toplantıya katılan Kuzey Meriç bölgesindeki Kumçiftliği (Orestiada) Çiftçiler Derneği Başkanı İlias Angelakudis, görüşmenin ardından üreticilerin beklentilerinin karşılanmadığını açıkladı.

Angelakudis, hükümetin temel tarımsal destek avansının 30 Kasım’a kadar ödeneceğini bildirdiğini, ancak bu ödemeden kaç çiftçinin yararlanacağına ilişkin bilgi vermediğini belirtti.

Üretim maliyetlerindeki artışın karşılanması için yeni ekonomik destek önlemleri açıklanmadığı takdirde çiftçi eylemlerinin kaçınılmaz olacağını ifade etti.

Angelakudis, eylemlerin kapsamı ve tarihine ilişkin kararların yerel çiftçi toplantıları ile ülke genelindeki temsilcilerin ortak değerlendirmeleri sonucunda alınacağını söyledi.

Kuzey Meriç’teki üreticilerin de ülke genelindeki çiftçi hareketiyle birlikte hareket etmeye hazırlandığı anlaşılıyor.

ÇİFTÇİLER BİR AY SONRA YENİDEN TOPLANACAK

Görüşmenin ardından çiftçi temsilcileri, hükümetin açıkladığı ödeme takvimini ve diğer tarımsal destek kararlarını değerlendirmek üzere yaklaşık bir ay sonra yeniden bir araya gelme kararı aldı.

Bu süreçte temel destek avanslarının ödenmesine ilişkin hazırlıklar, 2025 yılı don tazminatları, de minimis yardımları ve tarımsal mazotta vergi muafiyetinin uygulanması yakından takip edilecek.

Çiftçi temsilcileri, hükümetin verdiği taahhütlerin yerine getirilmemesi veya üretim maliyetlerini azaltacak yeni ekonomik desteklerin açıklanmaması halinde protesto eylemlerinin genişletilebileceğini belirtiyor.

Noel öncesinde yeni çiftçi eylemlerinin başlayıp başlamayacağı, yerel çiftçi dernekleri ile Panhelenik Çiftçi Blokajları Komitesi’nin önümüzdeki haftalarda alacağı kararlara bağlı olacak.

Böylece Atina’da gerçekleştirilen üç saatlik görüşme, taraflar arasındaki diyaloğun sürmesini sağlasa da çiftçilerin temel ekonomik taleplerine ilişkin anlaşmazlıkları ortadan kaldırmadı.