Independent’tan Çipras Hatırlatması: Popülist Vaatlerin Yunanistan’a Ağır Faturası

İngiliz The Independent gazetesinde yayımlanan Thimios Tzallas imzalı köşe yazısı, eski Yunanistan Başbakanı Aleksis Çipras dönemini yeniden tartışmaya açtı. Yazıda, İngiltere’de Andy Burnham’ın ekonomi politikalarına yönelik eleştiriler üzerinden Çipras örneği hatırlatılırken, Yunanistan’ın 2015 yılında yaşadığı ekonomik ve siyasi kırılma da dikkat çekici biçimde gündeme getirildi. (The Independent)

Independent’taki değerlendirmeye göre Çipras’ın en büyük siyasi hatası, gerçekçi ekonomi politikaları yerine piyasalarla çatışmayı, Avrupa kurumlarıyla restleşmeyi ve topluma kolay zafer vaat etmeyi tercih etmesiydi. Muhalefetteyken “kemer sıkmaya son verme” ve kreditörlere karşı direnme söylemiyle yükselen Çipras, iktidara geldiğinde Yunanistan’ı tarihinin en sert ekonomik darboğazlarından birinin içine sürükledi.

2015 yazı, Çipras döneminin siyasi vaatlerle ekonomik gerçekler arasındaki uçurumu en çıplak haliyle gösterdi. Yunan bankaları kapandı, sermaye kontrolleri uygulandı, vatandaşlar ATM kuyruklarına mahkûm oldu ve ülke eurodan çıkma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. Aynı dönemde Yunanistan, IMF’ye olan yaklaşık 1,6 milyar euroluk ödemesini yapamayarak IMF karşısında temerrüde düşen ilk gelişmiş ekonomi olarak tarihe geçti. (Reuters)

Çipras’ın referandum üzerinden kurduğu siyasi strateji de kısa sürede çöktü. Halktan kreditörlere karşı “hayır” oyu isteyen Çipras, çok geçmeden Avrupa ile yeni ve ağır bir kurtarma programını kabul etmek zorunda kaldı. Böylece radikal meydan okuma söylemi, yerini sert mali tedbirlere ve siyasi geri adıma bıraktı. Yunanistan’ın üçüncü ekonomik uyum programı 19 Ağustos 2015’te başladı ve 20 Ağustos 2018’e kadar devam etti. Bu süreçte ülke toplam 61,9 milyar euro tutarında mali destek aldı. (consilium.europa.eu)

Independent yazısı, Çipras’ın sadece ekonomi yönetiminde değil, siyasi vizyon konusunda da başarısız olduğunu vurguluyor. Selanik üzerinden “merkezden uzak bölgelere güç verme” iddiasıyla ortaya konulan siyasi semboller, kalıcı bir dönüşüme yol açmadı. Çipras’ın Selanik’te başbakanlık ofisi açması, bölgesel kalkınma adına büyük bir hamle gibi sunuldu; ancak yazıya göre bu proje zamanla sembolik bir girişim olarak kaldı ve Yunanistan’ın ekonomik merkezileşmiş yapısını değiştiremedi. (The Independent)

Çipras’ın siyasi çizgisindeki savrulmalar da yazının ana eleştiri başlıklarından biri oldu. İktidara gelirken sistem karşıtı, piyasalarla mücadele eden ve Avrupa’ya meydan okuyan bir lider profili çizen Çipras, iktidarda ağır tavizler vermek zorunda kaldı. Sonuçta, kendi seçmen tabanında hayal kırıklığı yaratan, orta sınıfı ekonomik yük altında bırakan ve siyasi kimliği tartışmalı hale gelen bir lider görüntüsü ortaya çıktı.

Bu tablonun siyasi faturası da ağır oldu. Çipras 2019 seçimlerinde iktidarı kaybetti; SYRIZA ise 2023 seçimlerinde daha da ağır bir yenilgi aldı. Independent’taki analiz, Çipras örneğini popülist vaatlerle iktidara gelip devlet yönetiminin sert gerçekleri karşısında geri adım atan liderler için çarpıcı bir uyarı olarak sunuyor. (The Independent)

Yunanistan açısından Çipras dönemi, yalnızca bir hükümet deneyimi değil; aynı zamanda ekonomik gerçekleri yok sayan siyasi söylemin ülkeye nasıl ağır bedeller ödetebileceğinin somut örneği olarak hafızalara kazındı. Bankaların kapandığı, sermaye kontrollerinin uygulandığı, IMF ödemesinin yapılamadığı ve ülkenin eurodan çıkma korkusunu yaşadığı o dönem, bugün hâlâ Yunan siyasetinde popülizmin en maliyetli örneklerinden biri olarak hatırlanıyor.

Independent’ın gündeme taşıdığı bu değerlendirme, Çipras’ın yeniden siyasi sahneye çıkma arayışının da geçmişteki başarısız bilançosundan bağımsız okunamayacağını gösteriyor. Çünkü Yunanistan, Çipras döneminde yalnızca ekonomik bir kriz değil; güven, istikrar ve siyasi ciddiyet krizi de yaşadı.