YUNANİSTAN ÖZEL SEKTÖRÜNDE KRİTİK DÖNEMEÇ: OCAK 2027'DE ÜÇ YILLIK KIDEM (TRIETIES) ZAMMI KİMLERİ KAPSAYACAK?

Yunanistan'da özel sektör çalışanları, üç yıllık kıdem (trieties) sisteminin 2027 başında doğuracağı ücret haklarını merak ediyor. Üç yıllık hizmet süresini tamamlayan çalışanlar için yüzde 10'a varan kıdem artışı gündemde. Ancak herkesin maaşına otomatik olarak aynı oranda zam yapılması söz konusu değil.

Yunanistan'da özel sektör çalışanları, ülkenin memorandum (kurtarma paketleri) sonrası döneminde yeniden işlemeye başlayan üç yıllık kıdem sisteminin sonuçlarına hazırlanıyor.

1 Ocak 2024'te yeniden işlemeye başlayan kıdem süreleri, daha önce bu haktan yararlanmamış bazı çalışanlar bakımından 2027 başında ilk üç yıllık dönemin tamamlanması anlamına geliyor.

Düzenlemenin merkezinde, çalışanların iş hayatındaki tecrübelerini dikkate alan üç yıllık kıdem (trieties) sistemi bulunuyor. Ancak artışın kapsamı, önceki çalışma süreleri, mevcut ücretler ve uygulanabilir toplu iş sözleşmelerine göre değişebiliyor.

ZAMMIN TEMEL ŞARTLARI VE KAPSAMI

Haberde esas alınan hesaplamaya göre, brüt asgari ücretin 920 euro olduğu varsayımında bir üç yıllık kıdem artışı 92 euroya, kıdemli asgari ücret ise 1.012 euroya karşılık geliyor.

Ancak bu tutarlar 2027 yılı için kesinleşmiş ücretler olarak değerlendirilmemeli. Gerçek ödeme, ilgili tarihte geçerli olacak yasal asgari ücret ve çalışanın bireysel koşullarına göre hesaplanacak.

Kıdem hesabında 14 Şubat 2012 ile 31 Aralık 2023 arasındaki askıya alınmış süreler genel olarak dikkate alınmıyor. Buna karşılık 14 Şubat 2012 öncesinde kazanılmış ve ilgili mevzuata göre tanınan kıdem süreleri korunuyor. 1 Ocak 2024 sonrasındaki uygun çalışma süreleri yeniden birikiyor.

KİM, NE KADAR ZAM ALACAK?

Yüzde 10'luk kıdem artışı, her çalışanın mevcut maaşına mutlaka yüzde 10 ilave yapılacağı anlamına gelmiyor. Mevcut ücretin yasal kıdemli asgari ücret düzeyini karşılayıp karşılamadığı önem taşıyor.

Not: Tablo, 920 euro brüt asgari ücret varsayımına dayanan örnek hesaplamadır. Gerçek ücret artışı; 2027'de geçerli asgari ücret, kıdem geçmişi, ücretin mahsup edilmesine ilişkin kurallar ve toplu iş sözleşmelerine göre farklılaşabilir.

ASGARİ ÜCRETLE ÇALIŞANLAR

Brüt 920 euro asgari ücret varsayımında, ilk üç yıllık kıdem artışına hak kazanan bir çalışan için yüzde 10'luk tutar 92 euro oluyor. Böylece örnek brüt maaş 1.012 euroya yükseliyor.

Ancak bunun gerçekleşmesi, ilgili tarihteki yasal ücret düzeyine ve çalışanın kıdem hakkını kazanmış olmasına bağlı.

ASGARİ ÜCRETİN ÜZERİNDE KAZANANLAR

Brüt 960 euro alan bir çalışan için örnek kıdemli asgari ücretin 1.012 euro olması halinde 52 euroluk fark ortaya çıkıyor. Bu, mevcut ücret üzerinden yaklaşık yüzde 5,42'lik artış anlamına geliyor.

Brüt 990 euro alan bir çalışan için ise aynı örnekte fark 22 euro, yani yaklaşık yüzde 2,22 oluyor.

Toplu iş sözleşmesi kapsamındaki çalışanlarda ise sözleşmenin öngördüğü kıdem artışları ve ücret hükümleri ayrıca değerlendirilmek zorunda.

ÇALIŞANLAR KIDEMLERİNİ NASIL BELGELEYECEK?

Çalışanların önceki çalışma ve sigortalılık sürelerinin doğru hesaplanması önem taşıyor. Aynı işverende geçirilen sürelerle sınırlı olmayan uygun çalışma geçmişi, ilgili kıdem kuralları çerçevesinde değerlendirilebiliyor.

Sigortalılık geçmişinin kontrolü için Yunanistan Ulusal Sosyal Güvenlik Kurumu e-EFKA'nın elektronik hizmetlerinden yararlanılabiliyor.

Sigorta kayıtlarının işveren tarafından talep edilmesi mümkün olmakla birlikte, bütün çalışanların 1 Ocak 2027'de muhasebe departmanına şahsen belge sunmasını zorunlu kılan genel bir kural bu haber kapsamında doğrulanmış değildir.

Bu nedenle çalışanların sigortalılık geçmişlerini önceden kontrol etmeleri, eksiklik bulunması halinde işverenleriyle veya ilgili kurumla görüşmeleri önem taşıyor.

İŞVERENLER ÜZERİNDEKİ YÜK VE YAN HAKLARA ETKİSİ

Üç yıllık kıdem hakkının doğması, uygun çalışanların brüt ücretleri üzerinden işverenlerin maliyetlerini de etkileyebiliyor.

Brüt ücret artışları, ilgili sosyal güvenlik primlerinin hesaplanmasına da yansıyor. İşverenler açısından toplam personel maliyetinin yükselmesi, işletmelerin ücret politikalarını yeniden değerlendirmelerine yol açabilir.

Yemek fişi, alışveriş kuponu, prim ve benzeri yan hakların bu süreçten nasıl etkileneceği ise ilgili ödemenin hukuki niteliğine, iş sözleşmesine ve uygulanabilir mevzuata bağlı.

Kayıt dışı ücret ödemeleri yasal ücret yükümlülüklerinin yerine getirilmesi için geçerli bir yöntem olarak kabul edilemez.

2027 ÖNCESİNDE ÇALIŞANLAR NELERE DİKKAT ETMELİ?

Özel sektör çalışanlarının, 2012 öncesinden gelen kıdem haklarını, 2024 sonrasında biriken uygun çalışma sürelerini, mevcut brüt maaşlarını ve varsa toplu iş sözleşmesi hükümlerini kontrol etmeleri gerekiyor.

2027 yılı için geçerli olacak asgari ücret düzeyi ve resmî uygulama açıklamaları, kıdem artışlarının kesin tutarlarının belirlenmesinde esas alınacak.